Silk Routes : ప్రపంచ దేశాలను కలిపేవి రహదారులే అని చరిత్ర చెబుతుంది. అదే విషయం మన భారతదేశానికి వర్తి స్తుంది అనుటలో సందేహం లేదు. ముఖ్యంగా మన భారత దేశాన్ని అనేక దేశాలతో ముడిపడేటట్లు చేసింది ద్వారా జరిగిన వర్తక వాణిజ్యసంబంధాలు అని గ్రహిం చాలి. ఆనాడే సుగంధ ద్రవ్యాలు, విలువైన రాళ్లు, వస్త్రాలు మనదేశం నుంచి ఇతర దేశాలకు ఎగుమతులు చేయడం ప్రారంభమైంది. సముద్ర మార్గాలు, భూతల మార్గాలు, పర్వత శ్రేణులు వెంబడి, నదీ పరివాహక ప్రాంతాల నుంచి వర్తక వ్యాపారాలు చేస్తూ మనదేశం వివిధ ఆసియా దేశాల తో, మెడిటరేనియన్ ప్రాంతాలతో, రోమ్, ఇరాన్, చైనా, శ్రీలంక ఇలా పలు దేశాలతో సంబంధాలు కలిగి ఉంది. దీంతో వివిధ దేశాల సంస్కృతి సంప్రదాయాలు, భాషలు, మత విశ్వాసాలు, శాస్త్ర సాంకేతిక పరిజ్ఞానం, నూతన ఆవి ష్కరణలు వంటివి మనదేశంలో ప్ర వేశించాయి. మన భారత దేశం భౌగోళిక పరిస్థితిలు, హిందూ మహాసముద్రం వంటి సానుకూల అంశాల మధ్య ఆసియా, పశ్చిమ ఆసియా, సౌత్ ఈస్ట్ ఆసియా వంటి దేశాలతో అంతర్జాతీయంగా వర్తక వ్యాపారాలు చేయడానికి కేంద్రంగా మారింది. మనదేశంలో ఉన్న సారవంతమైన నేల, వివిధ రకాల పంటలు, నైపు ణ్యాలు కలిగిన క కాకారులు, చేతి వృత్తుల వారు, పట్టణ ప్రాంతాలు, సముద్ర తీరప్రాంతం మనదేశాన్ని వ్యాపార పరంగా కీలకంగా మార్చింది.

Silk Routes : సుగంధ ద్రవ్యాలు వర్తకం
మనదేశంలోని ఉత్తర భారత దేశంలోని ర హదారులు భారతఉప ఖండం, సెంట్రల్ఆసియా వరకూ విస్తరించి ఆనాడే అతిపెద్ద వర్తక వాణిజ్య రహదా రిగా పేరు గాంచింది. ఈ మార్గాల్లోనే తక్షశిల, మధుర, వారణాసి, పాటలీపుత్రం మహానగరాలు అభివృద్ధి చెందడం జరిగింది. ఈపట్టణాల ద్వారానే వర్తకులు వ్యవసాయ ఉత్ప త్తులు, విలువైన రాళ్ళు, సుగంధ ద్రవ్యాలు వర్తకంజరిగేది. ఇదే సమయంలో భారత వర్తకులు సెంట్రల్ ఆసియా ఇతర దేశాలకు వాణిజ్యం విస్తరించారు. ఈమార్గాల ద్వారాభారత దేశం నుంచి అనేక మంది బౌద్ధ సన్యాసులు బౌద్ధ మతాన్ని చైనా వంటి ఇతర దేశాలకు వ్యాప్తి చేసారు. మాంటిసోరి, ఇతర మతపరమైన సంస్థలు ఏర్పాటు చేశారు.. ముఖ్యంగా ‘గాంధార శిల్పం’ వంటి ప్రత్యేక కళలు భారత నిర్మాణాల్లో ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది. ఇక ఇదే సమయంలో సముద్ర మార్గాలు అభివృద్ధి చెందడం జరిగింది. బారూచి, సొపారా, ముజ్రిస్ వంటి పోర్టుల ద్వారా వర్తక వాణిజ్యాలు జోరు అందుకుంది. మన దేశంలోని వ్యాపారస్తులను అరేబియా ప్రాంతాల్లో, తూర్పు ఆఫ్రికా, ఈజిప్టు, శ్రీలంక, సౌత్ ఈస్ట్ ఆసియా ప్రాంతాలకు వెళ్లి, వ్యాపారం విస్తరింపచేయడా నికి దోహదం చేసాయి. మనదేశంలోని పశ్చిమ తీరంరోమన్ సామ్రాజ్యంతో బలమైన వర్తకవాణిజ్యాలకు తోడ్పడింది. మన దేశం నుంచి ఎగుమతి అయ్యే నల్ల మిరియాలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు, ముత్యాలు, విలువైన రాళ్ళు, ఏనుగు దంతాలతో తయారైన వస్తువులు, చేనేత మెడిటరేనియన్ ప్రాంతాల్లో మంచి గిరాకీ పెరిగింది.
ప్రయాణం సులభతరం
మన వర్తకులు అక్కడ ఇటువంటి ఉత్పత్తులు అమ్ముకుని, తిరుగు ప్రయాణంలో మనదేశానికి అక్కడ తయారైన మద్యం, గ్లాస్ వస్తువులు, బంగారం, వెండి వంటివి తీసుకుని వచ్చి, ఇక్కడ అమ్మేవారు. కేరళ మలబారు ప్రాంతంలో ఉన్న ముక్రీస్ సుగంధ ద్రవ్యాల ఎగుమతికి ప్రసిద్ధ కేంద్రంగా వర్ధిల్లింది. మనదేశంలో లభ్య మైన రోమన్ నాణేలు ద్వారా ఆనాటి విషయాలు తెలుస్తు న్నాయి. పవన దిశను బట్టి ప్రయాణం చేయడం ఆనాడే ప్రపంచ ప్రసిద్ధి చెందింది.. హిందూ మహాసముద్రం మీదు గా ప్రయాణం సులభతరం చేసింది. ఎర్ర సముద్రం, అరే బియన్ కోస్ట్ ప్రాంతాలను భారత పోర్టులు మధ్య ప్రయా ణం సులభతరం అవడం జరిగింది. వ్యాపారం, సంస్కృతి సాంప్రదాయాలు, మత విశ్వాసాలు వంటివి వేగంగా మన దేశంలో విస్తరించాయి. అలాగే తూర్పు తీర సముద్ర మార్గా లు కూడా మనదేశాన్ని మలేషియా, ఇండోనేషియా, శ్రీలంక, థాయ్ లాండ్, కాంబోడియా, వియత్నాం వంటి దేశాలతో అనేక రంగాల్లో ముడివేసింది. మన భారత్ సాంస్కృతిక కళా రంగంలో, అదే విధంగా ఆయాదేశాల్లో మన సంస్కృతి సాంప్రదాయాలు, దేవాలయాల నిర్మాణాలు మత విశ్వాసాలు వంటివి ప్రభావితం అయ్యాయి అని అనేక శాసనాలు చెబుతున్నాయి. ఈ రహదారులు వివిధ నాగరిక తలను ప్రభావం చేయడమే కాకుండా, ప్రజల జీవితాలను మెరుగుపరచడానికి, ఉన్నత స్థాయికి చేరుకోవడానికి దోహ దం చేసాయి.

పన్నులు వసూలు చేసి
పట్టణాలు నగరాలు, మార్కెట్లు, గోదాము లు, చేనేత, కళా నైపుణ్యాల అభివృద్ధికి వివిధ వంటలు ఎగుమతులకు, వివిధ వస్తువులు దిగుమతులకు కొనుగోలు శక్తి పెంచడానికి, ప్రజల్లో వివిధ ఆశక్తులు పెంపొందించ డానికి ఉపయోగపడ్డాయి. ముఖ్యంగా నాగరికతలు నవీకరణ చెందాయి. వర్తక సమూహాలు ఏర్పాటు చేయుటకు అవకా శం వచ్చింది. ఈ విధంగా రహదారులు అభివృద్ధి చెందడా నికి దిక్సూచిగా నిలవడం వలన ఆనాటిపాలకులు ఈ రహ దారుల అభివృద్ధికి కృషి చేయడం జరిగింది. రహదారుల రక్షణకు కావలసిన ఏర్పాటు చేశారు. అదే విధంగా ఆయా ప్రభుత్వాలకు ఈ రహదారుల గుండా జరిగే వ్యాపార లావాదేవీలపై పన్నులు వసూలు చేసి, వచ్చిన ఆదాయంతో మౌలిక సదుపాయాలు ఏర్పాటు చేయడం జరిగింది. వారి పాలనను సుస్థిరం చేసుకోవడానికి ఉపయోగించుకున్నారు. ముఖ్యంగా ఈ రహదారులు ద్వారా ఆయా దేశాల్లో విద్య, వైద్యం, కళలు, సాంస్కృతి, మత విశ్వాసాలు, శాస్త్రసాంకేతిక పరిజ్ఞానం దినదినాభివృద్ధి చెందింది. వివిధ రకాల బాషలు, సా హిత్యం, శిల్ప కళా నైపుణ్యం, ఆహారపు అలవాట్లు, వస్త్ర ధారణ, దైనందిన జీవన విధానాలు, మత విశ్వాసాలు రోజు రోజుకు కొత్త పుంతలు తొక్కాయి. మేధోమథనం చేయడా నికి ఉపయోగపడింది. ఈ రహదారులు కొన్ని దేశాల్లో పాలకులు మారడానికి కారణం అయ్యాయి.. కొత్త పోర్టులు ఆవిర్భవించాయి. ఇలా ఎల్లలు దాటిన వర్తక వ్యాపారాలు అభివృద్ధి చెందుటలో రహదారులు కీలక పాత్ర పోషిం చాయి. ముఖ్యంగా భారత ఉపఖండం ప్రపంచ వ్యాప్తంగా వర్తకంలోనూ, సంస్కృతి సాంప్రదాయాలు ప్రభావితం చేయడంలోనూ, అదే సమయంలో మనదేశంలోనూ అనేక నూతన ఒరవడులు ప్రవేశించడానికి ముఖ్యంగా దాదాపు అన్ని దేశాల్లో నాగరికత దినదినాభివృద్ధి వృద్ధి చెందుటకు ఈ రహదారులు కీలక పాత్ర పోషించాయి. నేటికి పోషిస్తు న్నాయి అని చారిత్రక ఆధారాలు, నేటి సమాచార వ్యవస్థ ద్వారా తేటతెల్లం అవుతుంది.
-ఐ.ప్రసాదరావు